|
Tweet |
“Bütçede Devasa Bir Kalem”
Demirel, merkezi yönetim bütçesinde KÖİ projeleri için ayrılan garanti ödemelerinin son yıllarda hızla arttığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“2023 yılında KÖİ projeleri için yaklaşık 120 milyar TL ödeme yapıldı. 2024 bütçesinde bu rakam 160 milyar TL’nin üzerine çıktı. 2025 yılı için öngörülen tutar ise daha da yüksek. Bu artışın temel nedeni döviz bazlı sözleşmeler ve gerçekleşmeyen garanti sayılarıdır.”
Demirel, söz konusu ödemelerin köprüler, otoyollar, tüneller ve şehir hastaneleri gibi projeler için verilen araç, yolcu ve hizmet garantilerinden kaynaklandığını söyledi.
“Kur Artışı Yükü Katlıyor”
YİD sözleşmelerinin önemli bölümünün dolar ve euro üzerinden yapıldığına dikkat çeken Demirel, Türk Lirası’ndaki değer kaybının kamuya ek maliyet oluşturduğunu belirtti:
“2018’de 1 dolar yaklaşık 4–5 TL seviyesindeyken bugün 40 TL’nin çok üzerinde. Dövizdeki her artış, Hazine’nin üstlendiği garanti yükünü katlıyor. Üstelik bazı sözleşmeler enflasyona da endeksli. Bu da ödemelerin otomatik olarak büyümesi anlamına geliyor.”
“Talep Riski Kamuda, Kâr Özelde”
Demirel, modelin en büyük çelişkisinin risk dağılımında olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti:
“YİD modeli teoride yatırımı özel sektör yapar, riski de o üstlenir. Ancak verilen geçiş ve kullanım garantileriyle talep riski kamuya devredildi. Araç geçmezse, yolcu uçmazsa farkı devlet ödüyor. Şirketlerin geliri garanti, vatandaşın vergisi teminat haline gelmiş durumda.”
“Şeffaflık ve Yeniden Değerlendirme Şart”
CHP’li Demirel, sözleşmelerin tüm detaylarıyla kamuoyuna açıklanması gerektiğini belirterek, uzun vadeli mali yükün Meclis ve Sayıştay denetimine açık olması çağrısında bulundu.
“Bu kaynaklar; üretime, tarıma, gençlerin istihdamına, sosyal desteklere ayrılabilirdi. Kamu maliyesini yıllarca bağlayan sözleşmeler mutlaka gözden geçirilmeli. Şeffaflık sağlanmadan ve kamu yararı esas alınmadan sürdürülebilir bir mali yapı kurmak mümkün değildir.”
Onur Demirel, ekonomik koşulların ağırlaştığı bir dönemde kamu kaynaklarının daha etkin ve adil kullanılmasının zorunluluk haline geldiğini sözlerine ekledi.
